Ćwiczenia w domu i szkole
Zadania CKE dostosowane do ćwiczeń online

j. pol. - 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | j.ang. - 2009 | 2010 | 2011 | 2012
2013 - j.pol. | hist. | j.ang. | mat. | przyr. | 2014 - j.pol. | hist. | j.ang. | mat. | przyr. | 2015 - j.pol. | hist. | j.ang. | mat. |

Przeczytaj tekst i wykonaj zadania 1.–6.

MÓJ ZAUŁEK

Mieszkanie, które wynajmuję w centrum Lagos1, jest ciągle okradane. Co prawda mógłbym sobie wybrać Ikoyi – bezpieczną i luksusową dzielnicę nigeryjskich bogaczy, Europejczyków i dyplomatów, ale jest to miejsce zbyt sztuczne, ekskluzywne, zamknięte i pilnie strzeżone. A ja chcę żyć w mieście afrykańskim, przy ulicy afrykańskiej, w afrykańskim domu. Jak inaczej mogę poznać to miasto? Ten kontynent?

W moim zaułku rzadko zadomowi się ktoś na dłużej. Ludzie, którzy się tu przewijają, to wieczni koczownicy miasta, wędrowcy błądzący w chaotycznych i zakurzonych labiryntach ulic. Wynoszą się szybko i znikają bez śladu, ponieważ nic właściwie nie mieli. Wszystko w ich życiu jest tymczasowe, płynne i kruche. Jest i nie jest. Nawet jeśli jest – to na jak długo? Ta wieczna niepewność sprawia, że sąsiedzi z mojego zaułka żyją w ciągłym zagrożeniu, w niesłabnącym strachu. Rzucili wiejską biedę i przywędrowali do miasta w nadziei, że będzie im lepiej. Kto znalazł tu swojego kuzyna, mógł liczyć, że ten go wesprze, że umożliwi mu jaki taki start. Ale wielu z tych wczorajszych wieśniaków nie znalazło nikogo z bliskich, żadnego współplemieńca. Często nawet nie rozumieli języka, który słyszeli na ulicy, nie wiedzieli, jak się rozpytać o cokolwiek. Żywioł miasta wchłonął ich, stał się ich jedynym światem, już nazajutrz nie umieli się z niego wydostać.

Zaczęli budować sobie jakiś dach nad głową, jakiś kąt, jakieś miejsce własne. Ponieważ ci przybysze nie mieli pieniędzy, bo właśnie udali się do miasta, aby je zarobić (tradycyjna wieś afrykańska nie znała pojęcia pieniądza), mogli tylko szukać dla siebie miejsca w dzielnicach slumsów2. To niezwykły widok – budowa takiej dzielnicy. Najczęściej władze miasta wyznaczają na ten cel tereny najgorsze – bagna, grzęzawiska albo nagie pustynne piaski. Na takich gruntach ktoś stawia pierwszy szałas. Obok – ktoś drugi. Potem – następny. Tak spontanicznie powstaje ulica. Naprzeciw niej posuwa się inna ulica. Kiedy spotkają się – utworzą skrzyżowanie. Teraz te ulice zaczną rozchodzić się, kluczyć, rozgałęziać. Tak powstanie dzielnica. Na razie ludzie zdobywają materiał. Nie sposób dojść – skąd? Wykopują spod ziemi? Ściągają z obłoków? W każdym razie to pewne, że ta rzesza bez grosza niczego nie kupuje. Na głowach, na plecach, pod pachą znoszą kawałki blachy, desek, dykty, plastiku, tektury, karoserii, skrzynek i to wszystko składają, montują, zbijają i zlepiają w coś pośredniego między budą i szałasem, którego ściany układają się w spontaniczny arcybarwny, slumsowy kolaż3. Żeby było na czym spać, bo często podłoga to grząskie bagno albo ostre kamienie, wykładają owo pomieszczenie trawą słoniową, liśćmi bananowymi, rafią4 czy słomą ryżową. Te dzielnice, te monstrualne afrykańskie papier-mâché5, są zrobione naprawdę z byle czego i to one, a nie Manhattan6 czy paryska Défence7, są najwyższym wytworem ludzkiej wyobraźni, pomysłowości i fantazji. Całe miasta postawione bez jednej cegły, metalowego pręta, metra kwadratowego szyby!

Na podstawie: Ryszard Kapuściński, Heban, Warszawa 1999.

1 Lagos – największe miasto w Nigerii.
2 Slumsy – w wielkim mieście dzielnica zamieszkana przez najuboższych.
3 Kolaż – kompozycja plastyczna z różnych materiałów i tworzyw (np. druków, fotografii, piasku, słomy).
4 Rafia – włókno otrzymywane z liści palmowych.
5 Papier-mâché – masa papierowa z domieszką kleju, gipsu i krochmalu używana do wyrobu opakowań, dekoracji, zabawek itp.
6 Manhattan – najdroższa dzielnica Nowego Jorku.
7 La Défence – nowoczesna dzielnica Paryża.

Zadanie 1. (0–1) Dokończ poniższe zdanie – wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych. Autor nie zdecydował się zamieszkać w Ikoyi, ponieważ

A. nie mógłby tam poznać prawdziwej kultury afrykańskiej.
B. nie chciał, aby jego mieszkanie było ciągle okradane.
C. uważał, że jest to dla niego miejsce niezbyt bezpieczne.
D. nie byłoby go stać na mieszkanie w luksusowej dzielnicy.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 2. (0–1) Które stwierdzenie, dotyczące mieszkańców zaułka, jest sprzeczne z tekstem? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

A. Czują się zagubieni w miejskim żywiole.
B. Nie są w stanie przewidzieć swojej przyszłości.
C. Przybycie do miasta daje im gwarancję poprawy losu.
D. Pomoc bliskiej osoby może ułatwić im osiedlenie się w mieście.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 3. (0–1) Wybierz odpowiedź A albo B i jej uzasadnienie spośród 1–3. Opisując w trzecim akapicie budowę slumsów, reportażysta używa przede wszystkim czasu

2014_jp_3

A. (A1)      B. (A2)     C. (A3)      D. (B1)      E. (B2)      F. (B3)

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 4. (0–1) Dokończ poniższe zdanie – wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych. Tekst MÓJ ZAUŁEK jest przykładem reportażu, ponieważ autor

A. odtwarza przebieg opisywanych zdarzeń, cytując relacje uczestników.
B. formułuje na podstawie faktów tezę, którą potem uzasadnia argumentami.
C. opisuje sytuacje, których był naocznym świadkiem lub uczestnikiem.
D. poddaje w nim szczegółowej analizie sytuację gospodarczą i polityczną kraju.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 5. (0–1) Oceń, czy poniższe informacje dotyczące funkcji pytań w pierwszym akapicie tekstu są prawdziwe. Wybierz P, jeśli informacja jest prawdziwa, lub F – jeśli jest fałszywa.

1. Podkreślają przekonanie autora o słuszności wyboru miejsca zamieszkania.

This movie requires Flash Player 9

2. Nadają wypowiedzi zabarwienie emocjonalne.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 6. (0–1) Dokończ poniższe zdanie – wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych. W wypowiedzeniu kończącym tekst – Całe miasta postawione bez jednej cegły, metalowego pręta, metra kwadratowego szyby! – autor wyraża

A. podziw dla ludzkiej zaradności.
B. troskę o bezpieczeństwo lokatorów.
C. niewiarę w wytrzymałość konstrukcji.
D. współczucie dla mieszkańców slumsów.

This movie requires Flash Player 9