Ćwiczenia w domu i szkole
Zadania CKE dostosowane do ćwiczeń online

j. pol. - 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | j.ang. - 2009 | 2010 | 2011 | 2012
2013 - j.pol. | hist. | j.ang. | mat. | przyr. | 2014 - j.pol. | hist. | j.ang. | mat. | przyr. | 2015 - j.pol. | hist. | j.ang. | mat. |

język polski

Przeczytaj tekst i wykonaj zadania 16.–19.

Leszek Kołakowski

O SŁAWIE (fragment)

Sława, jak wiadomo, jest jednym z najbardziej pożądanych dóbr. Na pozór jest to tak oczywiste, że nie warto dociekać przyczyn, dla których sława taką sławą się cieszy. A jednak pragnienie sławy, chociaż obsesyjnie w naszej cywilizacji obecne, nie jest powszechne. Bardzo wielu ludzi naprawdę wcale o sławę nie zabiega – dlatego, że po prostu boją się być wystawieni na widok publiczny, że są niepewni siebie albo że mają niewysokie o sobie
samych mniemanie.

Sława często przynosi bogactwo: w przypadku znanych aktorów, reżyserów filmowych, śpiewaków rockowych, sportowców itd. Ludzie na ogół jednak ubiegają się o sławę dla niej samej, nie tylko dla innych zysków, które przynosi – jak o tym poucza nieśmiertelny przykład Herostratesa1, który, jak wieść niesie, spalił świątynię Diany wyłącznie po to, żeby rozgłos uzyskać, co mu się też nadzwyczajnie udało, bo po tylu wiekach wszyscy jego imię pamiętają. Z drugiej strony są ludzie bardzo bogaci, którzy unikają rozgłosu i trzymają się w cieniu. Możemy więc uznać, że sława uchodzi za dobro samo w sobie, nie tylko za środek do zdobycia innych dóbr.

Sława z natury swojej przypada nielicznym; rzadkość należy do jej definicji. Dlatego też nieuchronne jest, że z tych, co o sławie marzą, tylko znikoma cząstka cel osiągnie, a ogromna większość będzie rozczarowana.

Jest oczywiste, że sława ma niezliczoną ilość stopni i niepodobna dokładnie określić, kto jest sławny naprawdę. Jeśli pominąć tych, co są sławni z urzędu, jak prezydenci i premierzy znaczących państw, papieże i królowie, wolno chyba powiedzieć, że sława na świecie jest na ogół proporcjonalna do czasu i częstotliwości, w jakiej ludzie pokazują się w telewizji i na ekranach filmowych. Wszyscy w Ameryce znają nazwiska i oblicza ludzi, którzy codziennie prowadzą dzienniki lub popularne programy telewizyjne. Ilu z nas jednak, tych mianowicie, co nie są fizykami ani chemikami, potrafi wymienić nazwiska laureatów Nagrody Nobla w fizyce i chemii za ostatnie 40 lat? A jednak, choć nie znamy nazwisk i przeważnie nie wiemy, czym właściwie ci ludzie się zasłużyli, jesteśmy z góry przekonani, że są to osoby wybitne i ogromnie zasłużone. Nie są jednak sławne, skoro tak niewielu z nas potrafi je zidentyfikować.

Z takich właśnie spostrzeżeń rodzić się może niemądre przypuszczenie, że sława jest rozdzielana niesprawiedliwie. Mógłby kto rzec: niepokonany bokser może być półanalfabetą i sławny jest na cały świat, a wielki uczony, prawdziwy dobroczyńca ludzkości, na przykład w naukach medycznych, znany jest tylko nielicznym. Nie wiadomo jednak, co w tym złego i dlaczego sława miałaby być zasłużoną nagrodą tylko za znakomite osiągnięcia intelektualne, a nie – za wyniki atletyczne albo za sprawne prowadzenie programów telewizyjnych.

Pragnienie sławy nie jest godne potępienia albo niegodziwe. Na ogół jednak lepsi są ludzie, co o sławie nie myślą, ale zadowoleni są z tego, że są lubiani i szanowani choćby w niewielkim gronie przyjaciół i bliskich.

1 Herostrates – szewc z Efezu, który pragnął zyskać nieśmiertelną sławę i dlatego podpalił w 356 r. p.n.e.
świątynię Artemidy (Diany), uznawaną za jeden z siedmiu cudów starożytnego świata.

Zadanie 16. (0–1) Oceń, czy poniższe informacje odnoszące się do tekstu są prawdziwe. Wybierz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.

Według Leszka Kołakowskiego sława nie przez wszystkich jest traktowana jako dobro najważniejsze.

This movie requires Flash Player 9

Według Leszka Kołakowskiego zabieganie o sławę często kończy się niepowodzeniem.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 17. (0–1) Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Pragnienie sławy dla niej samej, a nie dla zysku, potwierdził w tekście przykład ____
A. laureatów Nagrody Nobla.
B. szewca Herostratesa.
C. ludzi znanych z mediów.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 18. (0–1) Uzupełnij zdanie. Wybierz właściwe odpowiedzi spośród podanych. W wypowiedzeniu

Pragnienie sławy nie jest godne potępienia występuje orzeczenie A/B,

A. imienne            B. czasownikowe

This movie requires Flash Player 9

które odnosi się do podmiotu wyrażonego rzeczownikiem A/B.

A. pragnienie                 B. sławy

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 19. (0–1) W którym z poniższych wypowiedzeń występuje zdanie podrzędne przydawkowe? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

A. Sława, jak wiadomo, jest jednym z najbardziej pożądanych dóbr.
B. Możemy więc uznać, że sława uchodzi za dobro samo w sobie, nie tylko za środek do zdobycia innych dóbr.
C. Nie są jednak sławne, skoro tak niewielu z nas potrafi je zidentyfikować.
D. Wszyscy w Ameryce znają nazwiska i oblicza ludzi, którzy codziennie prowadzą dzienniki.

This movie requires Flash Player 9

Przeczytaj definicje i wykonaj zadanie 20.

sława 1. «wielki rozgłos zdobyty talentem, wielkimi czynami, zasługami itp.»: Wiekopomna sława. Pianista, lekarz światowej sławy. Zdobyć, zyskać sławę. Okryć się sławą. ◊ fraz. Cieszyć się sławą ministra, artysty itp. «być sławnym ministrem, artystą itp.» ◊ książk. Mieć, zyskać (sobie) sławę kogoś, czegoś, jako ktoś «być znanym z czegoś, jako ktoś, coś, dać się poznać w jakiejś dziedzinie, z jakiegoś powodu».
2. podn. «opinia, o kimś, o czymś, zwłaszcza dobra»: Bronić czyjejś sławy. Szarpać czyjąś sławę.
3. pot. «sławny człowiek, sławna postać; znakomitość»: W filmie wystąpiły same sławy. To sława w dziedzinie medycyny.

Zadanie 20. (0–1) Wskaż zdanie, w którym rzeczownik sława występuje w znaczeniu podanym w drugiej definicji. Wybierz P przy zdaniu prawdziwym.

1. Festiwal zgromadził największe sławy współczesnej muzyki filmowej.

This movie requires Flash Player 9

2. Ten ośrodek sportowy cieszy się dobrą sławą wśród miłośników narciarstwa.

This movie requires Flash Player 9

3. Jego talent i pracowitość sprawiły, że zyskał sławę w ciągu kilku lat.

This movie requires Flash Player 9

Przeczytaj wiersz i wykonaj zadania 9.–15.

Robert Frost

DROGA NIE WYBRANA
(tłum. Stanisław Barańczak)

Dwie drogi w żółtym lesie szły w dwie różne strony:
Żałując, że się nie da jechać dwiema naraz
I być jednym podróżnym, stałem zapatrzony
W głąb pierwszej z dróg, aż po jej zakręt oddalony,
Gdzie widok niknął w gęstych krzakach i konarach;
Potem ruszyłem drugą z nich, nie mniej ciekawą,
Może wartą wyboru z tej jednej przyczyny,
Że, rzadziej używana, zarastała trawą;
A jednak mogłem skręcić tak w lewo, jak w prawo:
Tu i tam takie same były koleiny,

Pełne liści, na których w tej porannej porze
Nie znaczyły się jeszcze śladów czarne smugi.
Och, wiedziałem: choć pierwszą na później odłożę,
Drogi nas w inne drogi prowadzą – i może
Nie zjawię się w tym samym miejscu po raz drugi.

Po wielu latach, z twarzą przez zmarszczki zoraną,
Opowiem to, z westchnieniem i mglistym morałem:
Zdarzyło mi się niegdyś ujrzeć w lesie rano
Dwie drogi; pojechałem tą mniej uczęszczaną –
Reszta wzięła się z tego, że to ją wybrałem.

Zadanie 9. (0–1) Który z poniższych rzeczowników nie charakteryzuje postaci mówiącej? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

A. ciekawość     B. posępność     C. refleksyjność     D. dalekowzroczność

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 10. (0–1) Wskaż stwierdzenie prawdziwe. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

A. Droga, którą wybrała postać mówiąca, była bardziej uczęszczana.
B. Postać mówiąca nie wybrała pierwszej z dróg, gdyż znała jej koniec.
C. Postać mówiąca wybrała drogę mniej ciekawą, ale bardziej bezpieczną.
D. Droga wybrana przez postać mówiącą niewiele się różniła od drogi, która nie została wybrana

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 11. (0–1) Dokończ zdanie. Wybierz odpowiedź A albo B i jej uzasadnienie spośród 1–3.

Postać mówiąca dokonuje wyboru drogi
2015_jpol_11

A. A1      B. A2       C. A3      D. B1      E. B25       F. B3

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 12. (0–1) Oceń prawdziwość poniższych informacji. Wybierz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.

Nadzieje postaci mówiącej związane z wyborem drogi uwydatnia wiosenna przyroda.

This movie requires Flash Player 9

Postać mówiąca jest świadoma, że wybór jednej drogi wpływa na wybór kolejnych dróg.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 13. (0–1) Które powiedzenie najtrafniej oddaje główną myśl wiersza? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

A. Co zaszkodziło, to nauczyło.
B. Każdy jest kowalem swojego losu.
C. Patrz w gwiazdy, ale uważaj na drogę.
D. Byś zupełnie był mądry, wiek ci nie wystarczy.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 14. (0–1) Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Wiersz DROGA NIE WYBRANA ma charakter _____
A. rozbudowanej metafory.     B. uroczystego zwrotu do adresata.     C. pouczającej puenty.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 15. (0–1) Oceń prawdziwość poniższych informacji. Wybierz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.

W zwrotkach drugiej i trzeciej występuje taki sam układ rymów.

This movie requires Flash Player 9

Wyrażenie dwie drogi w zwrotkach pierwszej i czwartej pełni funkcję refrenu.

This movie requires Flash Player 9

Przeczytaj tekst i wykonaj zadania 1.–7.

Adam Mickiewicz
DZIADY CZĘŚĆ II (fragment)CHÓR
Ciemno wszędzie, głucho wszędzie,
Co to będzie, co to będzie?GUŚLARZ
Teraz wy, pośrednie duchy,
Coście u tego padołu
Ciemnoty i zawieruchy
Żyłyście z ludźmi pospołu;
Lecz, od ludzkiej wolne skazy,
Żyłyście nie nam, nie światu,
Jako te cząbry i ślazy1,
Ni z nich owocu, ni kwiatu.
Ani się ukarmi zwierzę,
Ani się człowiek ubierze;
Lecz w wonne skręcone wianki
Na ścianie wiszą wysoko. […]
Was tym światłem i kadzidłem
Zapraszamy, zaklinamy. […]DZIEWCZYNA
Tu niegdyś w wiosny poranki
Najpiękniejsza z tego sioła2,
Zosia, pasając baranki,
Skacze i śpiewa wesoła.
La la la la
Oleś za gołąbków parę
Chciał raz pocałować w usta;
Lecz i prośbę, i ofiarę
Wyśmiała dziewczyna pusta.
La la la la
Józio dał wstążkę pasterce,
Antoś oddał swoje serce;
Lecz i z Józia, i z Antosia
Śmieje się pierzchliwie Zosia.
La la la la
Tak, Zosią byłam, dziewczyną z tej wioski.
Imię moje u was głośne,
Że chociaż piękna, nie chciałam zamęścia
I dziewiętnastą przeigrawszy wiosnę,
Umarłam, nie znając troski
Ani prawdziwego szczęścia.
Żyłam na świecie; lecz, ach! nie dla świata!
Myśl moja, nazbyt skrzydlata,
Nigdy na ziemskiej nie spoczęła błoni3.
Za lekkim zefirkiem4 goni,
Za muszką, za kraśnym5 wiankiem,
Za motylkiem, za barankiem;
Ale nigdy za kochankiem.

Pieśni i fletów słuchałam rada:
Często, kiedy sama pasę,
Do tych pasterzy goniłam stada,
Którzy mą wielbili krasę;
Lecz żadnego nie kochałam.
Za to po śmierci nie wiem, co się ze mną dzieje,

Nieznajomym ogniem pałam;
Choć sobie igram do woli,
Latam, gdzie wietrzyk zawieje,
Nic mię nie smuci, nic mię nie boli,
Jakie chcę, wyrabiam cuda.
Przędę sobie z tęczy rąbki6,
Z przezroczystychłez poranku
Tworzę motylki, gołąbki.
Przecież nie wiem, skąd ta nuda:
Wyglądam kogoś za każdym szelestem,
Ach, i zawsze sama jestem!
Przykro mi, bez ustanku
Wiatr mną jak piórkiem pomiata.
Nie wiem, czy jestem z tego,
czy z tamtego świata.
Gdzie się przybliżam,
zaraz wiatr oddali,
Pędzi w górę, w dół, z ukosa:
Tak pośród pierzchliwej fali
Wieczną przelatując drogę,
Ani wzbić się pod niebiosa,
Ani ziemi dotknąć nie mogę. […]GUŚLARZ
Czego potrzebujesz, duszeczko,
Żeby się dostać do nieba? […]DZIEWCZYNA
Nic mnie, nic mnie nie potrzeba!
Niechaj podbiegną młodzieńce,
Niech mię pochwycą za ręce,
Niechaj przyciągną do ziemi,
Niech poigram chwilkę z niemi.
Bo słuchajcie i zważcie u siebie,
Że według bożego rozkazu:
Kto nie dotknął ziemi ni razu,
Ten nigdy nie może być w niebie.CHÓR
Bo słuchajmy i zważmy u siebie,
Że według bożego rozkazu:
Kto nie dotknął ziemi ni razu,
Ten nigdy nie może być w niebie.

1 Cząber, ślaz – rośliny ozdobne. 2 Sioło – osada, wieś. 3 Błonie – duża przestrzeń, równina pokryta trawą. 4 Zefir – łagodny wietrzyk. 5 Kraśny – piękny, urodziwy. 6 Rąbki – chusty.

Zadanie 1. (0–1) Oceń prawdziwość stwierdzeń dotyczących obrzędu dziadów. Wybierz F przy zdaniu fałszywym.

1. Dziady to nazwa obrzędu ludowego poświęconego zmarłym przodkom.

This movie requires Flash Player 9

2. Celem obrzędu dziadów było przywrócenie zmarłych do życia.

This movie requires Flash Player 9

3. Obrzędowi dziadów przewodniczył Guślarz.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 2. (0–1) Oceń prawdziwość poniższych informacji. Wybierz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.

W DZIADACH CZ. II wraz z pojawieniem się Dziewczyny akcja dramatu przenosi się w inne miejsce.

This movie requires Flash Player 9

W DZIADACH CZ. II chór współtworzy atmosferę grozyi tajemniczości.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 3. (0–1) Które wypowiedzenie zawiera informację o przeszłości Dziewczyny? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

A. Nieznajomym ogniem pałam.
B. Wyglądam kogoś za każdym szelestem.
C. Ani wzbić się pod niebiosa, ani ziemi dotknąć nie mogę.
D. Lecz i z Józia, i z Antosia śmieje się pierzchliwie Zosia.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 4. (0–1) Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Z wypowiedzi Dziewczyny wynika, że po śmierci dręczy ją

A. samotność.
B. nadmiar obowiązków.
C. lęk przed zemstą młodzieńców.
D. brak jakichkolwiek przyjemności.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 5. (0–1) Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Z historii Zosi wynika, że
A. zdrada zawsze zostanie ukarana.
B. uczuciami innych nie wolno gardzić.
C. szczęście polega na wybaczaniu win.
D. miłość nie gwarantuje szczęścia.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 6. (0–1) Oceń, czy poniższe informacje dotyczące funkcji środków stylistycznych we fragmencie DZIADÓW CZ. II są prawdziwe. Wybierz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.

Środek stylistyczny i przykład Funkcja w utworze zdrobnienia: np. muszką, motylkiem, barankiem oddają sposób postrzegania świata przez Zosię

This movie requires Flash Player 9

porównanie: wiatr mną jak piórkiem pomiata obrazuje sytuację, w jakiej znajduje się bohaterka

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 7. (0–1) Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Cytat Myśl moja, nazbyt skrzydlata, / Nigdy na ziemskiej nie spoczęła błoni wskazuje, że Zosia
A. igrała z ogniem.
B. bujała w obłokach.
C. szukała wiatru w polu.
D. była w siódmym niebie.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 8. (0–1) Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Z DZIADÓW CZ. II dowiadujemy się, że Dziewczyna odkupi swoje winy, gdy
A. poprosi o dwa ziarnka gorczycy.
B. odwzajemni uczucia ziemskich zalotników.
C. miną dwa lata jej tułaczki między niebem a ziemią.
D. odbędzie się uczta przygotowana przez młodzieńców.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 18. (0–1) Uzupełnij artykuł hasłowy tak, aby powstał związek frazeologiczny, którego znaczenie jest zgodne z podanym objaśnieniem. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Czytać __________ – domyślać się tego, co nie jest napisane lub nie zostało powiedziane wprost, wyraźnie.

A. jednym tchem       B. od deski do deski       C. wszystko jak leci      D. między wierszami

This movie requires Flash Player 9

Przeczytaj tekst i wykonaj zadania 19.–21.

W SPORCIE SIĘ NIE „ZWYCIĘŻA”, TYLKO „OGRYWA”

Nic już w Polsce nie jest trudne, skomplikowane, niełatwe – wszystko jest ciężkie. A to jest przecież rażący potocyzm, nie mówiąc już o tym, że zabija najcudowniejszą cudowność języka, jaką jest wariantywność1, przemienność form! Nawet niektórzy doktoranci polonistyki zaczynają pisać o ciężkich problemach badawczych…

Bogdan Tomaszewski2 zwraca uwagę na to, że jego młodsi koledzy używają słowa „ograć”. Wszyscy wszystkich ogrywają. Już nikt w języku sportowym prasy, radia, telewizji, internetu nie pokonuje, nie zwycięża, nie wygrywa z kimś. A przecież słowo „ograć”, podobnie jak przywołane wcześniej „ciężko”, należy do języka potocznego. Ponadto wprowadza pewien znaczeniowy element nieuczciwości, krętactwa, machlojki.

Potocyzacja postępuje też w oficjalnych sytuacjach komunikacyjnych. Choćby słowo „impreza” – dziś wszystko jest imprezą. Byłem już na niejednej uroczystej inauguracji roku akademickiego, po której magnificencja3 zapraszał na podobną imprezę w roku przyszłym. O pewnym pogrzebie przeczytałem, że była to bardzo udana impreza…

Na podstawie: Jan Miodek, Najki z Samotraki – czyli prof. Miodek o polszczyźnie młodzieży, http://opole.gazeta.pl

1 Wariantywność – występowanie wariantów, odmian, wersji.
2 Bogdan Tomaszewski – dziennikarz, komentator sportowy, tenisista, autor książek o tematyce sportowej.
3 Magnificencja – tytuł przysługujący rektorom szkół wyższych.

Zadanie 19. (0–1) W którym słowniku sprawdzisz, jaki przymiotnik jest poprawnym uzupełnieniem zwrotu mieć ____ orzech do zgryzienia? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

A. W słowniku ortograficznym.
B. W słowniku antonimów.
C. W słowniku frazeologicznym.
D. W słowniku terminów literackich.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 20. (0–1) Dokończ poniższe zdanie – wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Dziennikarze sportowi w swoich relacjach nie powinni używać wyrazu ograć w znaczeniu ‘zwyciężyć’, ponieważ oznacza on również

A. ‘pogrążyć’.        B. ‘oszukać’.       C. ‘rozgromić’.       D. ‘zwalczyć’.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 21. (0–1) Dokończ poniższe zdanie – wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

W oficjalnej sytuacji komunikacyjnej imprezą nazwiemy

A. rozpoczęcie roku szkolnego.
B. odsłonięcie pomnika.
C. festiwal muzyczny.
D. zaprzysiężenie prezydenta.

This movie requires Flash Player 9

Przeczytaj tekst i wykonaj zadania 12–17

ŻYCIE WŚRÓD KSIĄŻEK

Zawsze żyłem w książkach, dla książek, przez książki i wśród książek. W ostatnich latach mogę także żyć z książek. To dzięki nim po raz pierwszy zdałem sobie sprawę, że istnieją jakieś inne światy poza moim własnym; dzięki nim po raz pierwszy wyobraziłem sobie, jak by to było, gdybym był kimś innym. Być może szczęśliwy traf polegał na tym, że przez pierwszych dziesięć lat mojego życia nie było konkurencji w postaci telewizji, a kiedy w końcu odbiornik pojawił się w domu, dostęp do niego był ściśle reglamentowany1 przez rodziców. Oboje byli nauczycielami, więc panował u nas bezwarunkowy szacunek dla książek i ich zawartości. Dorastałem w przekonaniu, że we wszystkich domach są książki, że to jest normalne.

Jako nastolatek zacząłem postrzegać książki nie tylko jako użyteczne źródło informacji, nauki i przyjemności. Przede wszystkim czułem radość z ich posiadania. Dlatego swoje ukochane książki podpisywałem i oklejałem przezroczystą folią. Niektóre z nich do dziś stoją u mnie na półce.

Przez kolejne dziesięciolecia byłem niestrudzonym łowcą książek. Było to w czasach, kiedy każde przyzwoite miasto miało przynajmniej jeden antykwariat2. Od wejścia czułem się w nim jak w domu. W tych miejscach znano wartość książek, wpisywały się tu one w nieprzerwany bieg kultury. Chyba nawet wolałem antykwariaty od każdej księgarni. Nazywano je pogardliwie magazynami książek używanych, ale ciągłość użycia była tu częścią uroku. Oto książka wyjaśnia świat jednej osobie, a potem następnej i tak dalej, przez pokolenia. Wiele różnych dłoni trzymało tę samą książkę, by czerpać z niej czasem tę samą, a czasem inną mądrość. Stare książki okazywały swój wiek; tak jak starzy ludzie mają plamki wątrobowe na skórze, tak one miały zażółcenia na kartkach. I miło pachniały. Dużo mniej pewnie czułem się tam, gdzie pachniało drogimi oprawami.

Duch kolekcjonera osłabł nieco we mnie, kiedy opublikowałem pierwszą powieść. Zacząłem nawet sprzedawać książki, co dawniej wydawało mi się zupełnie nie do pomyślenia. Wciąż jednak kupuję książki znacznie szybciej, niż je czytam. Nadal też jestem przywiązany do fizycznie istniejących książek i fizycznie istniejących księgarni.

Czytanie to umiejętność, którą ma większość, i sztuka, którą uprawia mniejszość. A przecież nic nie może zastąpić ścisłej, zawiłej, subtelnej więzi nieobecnego autora i obecnego czytelnika wprawionego w zachwyt. Nie sądzę więc, aby pojawiające się ostatnio masowo elektroniczne czytniki3 kiedykolwiek całkowicie zastąpiły ogół fizycznie istniejących książek – nawet jeśli wygrają pod względem ilościowym. Każda książka, którą się bierze do rąk, wygląda inaczej, jest inna w dotyku. Wszystkie pliki na czytnik są takie same.

Pewien pisarz powiedział kiedyś: Niektórzy uważają, że życie to jest to; a ja jednak wolę czytanie. Ja natomiast uważam, że życia i czytania nie da się rozdzielić. Kiedy czytamy wspaniałą książkę, nie uciekamy od życia, ale głębiej się w nie zanurzamy. Tak naprawdę pogłębiamy rozumienie jego niuansów4, jego paradoksów5, radości, bólu i prawdy. Życie i czytanie trwają w symbiozie. A jedynym doskonałym symbolem tego poważnego zadania, jakim okazuje się odkrywanie świata poprzez wyobraźnię i odkrywanie samego siebie, jest drukowana książka.

Na podstawie: Julian Barnes, Życie wśród książek, czyli udręki bibliofila, tłum. Magda Heydel, „Gazeta Wyborcza”, 29–30 września 2012.

1 Reglamentowany – regulowany, ograniczany.
2 Antykwariat – sklep, w którym można sprzedać lub kupić używane książki.
3 Elektroniczny czytnik książek (czytnik e-booków, e-czytnik) – przenośne urządzenie umożliwiające czytanie książek w wersji elektronicznej.
4 Niuans – drobna, subtelna różnica, ledwie dostrzegalna zmiana.
5 Paradoks – sprzeczność z tym, co jest oczywiste lub takie się wydaje.

Zadanie 15. (0–1) Na podstawie tekstu oceń prawdziwość zdań dotyczących poglądów autora na temat przyszłości e-czytników i książek tradycyjnych. Zaznacz F przy zdaniu fałszywym.

1. Niedługo na świecie może być więcej elektronicznych czytników niż książek papierowych.

This movie requires Flash Player 9

2.Elektroniczny czytnik książek nie zastąpi zapachu papieru i szelestu przerzucanych kartek.

This movie requires Flash Player 9

3.Wkrótce wszyscy będą czytać książki, korzystając wyłącznie z elektronicznych czytników książek.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 16. (0–1) Dokończ zdanie – wybierz odpowiedź A albo B i jej uzasadnienie spośród 1–3. W zdaniu Nazywano je pogardliwie magazynami książek używanych, ale ciągłość użycia była tu częścią uroku podkreślony wyraz jest

2014_jp_16

A. (A1)      B. (A2)      C. (A3)     D. (B1)      E. (B2)     F. (B3)

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 17. (0–2) Które zdjęcie wybrałabyś/wybrałbyś jako ilustrację do tekstu ŻYCIE WŚRÓD KSIĄŻEK? Uzasadnij swój wybór. W argumentacji odwołaj się do tekstu. Nie cytuj sformułowań z arkusza i nie oceniaj walorów artystycznych zdjęć.

2014_jp_17

A. Zdjęcie 2. lepiej pasuje do tekstu, bo autor lubi czytać książki papierowe. Autor nie chce korzystać z czytników, bo woli tradycyjne książki. Mężczyzna na zdjęciu 2., tak jak autor tekstu lubi czytać książki papierowe.

B. Najlepiej tekst zilustruje zdjęcie nr 2, bo autor bardzo długo pracował w bibliotece.

C. Autor woli czytać książki w tradycyjnej formie, bo dostarczają mu również innego rodzaju przeżyć, np. estetycznych. Autor woli książki papierowe, bo zachowują w sobie ślady właściciela; Czytnik elektroniczny nie zastąpi autorowi kontaktu z książką tradycyjną, bo książka papierowa dostarcza innego rodzaju przeżyć, zachowuje w sobie ślady właściciela, każda jest inna.

This movie requires Flash Player 9

Przeczytaj tekst i wykonaj zadania 12.–17.

ŻYCIE WŚRÓD KSIĄŻEK

Zawsze żyłem w książkach, dla książek, przez książki i wśród książek. W ostatnich latach mogę także żyć z książek. To dzięki nim po raz pierwszy zdałem sobie sprawę, że istnieją jakieś inne światy poza moim własnym; dzięki nim po raz pierwszy wyobraziłem sobie, jak by to było, gdybym był kimś innym. Być może szczęśliwy traf polegał na tym, że przez pierwszych dziesięć lat mojego życia nie było konkurencji w postaci telewizji, a kiedy w końcu odbiornik pojawił się w domu, dostęp do niego był ściśle reglamentowany1 przez rodziców. Oboje byli nauczycielami, więc panował u nas bezwarunkowy szacunek dla książek i ich zawartości. Dorastałem w przekonaniu, że we wszystkich domach są książki, że to jest normalne.

Jako nastolatek zacząłem postrzegać książki nie tylko jako użyteczne źródło informacji, nauki i przyjemności. Przede wszystkim czułem radość z ich posiadania. Dlatego swoje ukochane książki podpisywałem i oklejałem przezroczystą folią. Niektóre z nich do dziś stoją u mnie na półce.

Przez kolejne dziesięciolecia byłem niestrudzonym łowcą książek. Było to w czasach, kiedy każde przyzwoite miasto miało przynajmniej jeden antykwariat2. Od wejścia czułem się w nim jak w domu. W tych miejscach znano wartość książek, wpisywały się tu one w nieprzerwany bieg kultury. Chyba nawet wolałem antykwariaty od każdej księgarni. Nazywano je pogardliwie magazynami książek używanych, ale ciągłość użycia była tu częścią uroku. Oto książka wyjaśnia świat jednej osobie, a potem następnej i tak dalej, przez pokolenia. Wiele różnych dłoni trzymało tę samą książkę, by czerpać z niej czasem tę samą, a czasem inną mądrość. Stare książki okazywały swój wiek; tak jak starzy ludzie mają plamki wątrobowe na skórze, tak one miały zażółcenia na kartkach. I miło pachniały. Dużo mniej pewnie czułem się tam, gdzie pachniało drogimi oprawami.

Duch kolekcjonera osłabł nieco we mnie, kiedy opublikowałem pierwszą powieść. Zacząłem nawet sprzedawać książki, co dawniej wydawało mi się zupełnie nie do pomyślenia. Wciąż jednak kupuję książki znacznie szybciej, niż je czytam. Nadal też jestem przywiązany do fizycznie istniejących książek i fizycznie istniejących księgarni.

Czytanie to umiejętność, którą ma większość, i sztuka, którą uprawia mniejszość. A przecież nic nie może zastąpić ścisłej, zawiłej, subtelnej więzi nieobecnego autora i obecnego czytelnika wprawionego w zachwyt. Nie sądzę więc, aby pojawiające się ostatnio masowo elektroniczne czytniki3 kiedykolwiek całkowicie zastąpiły ogół fizycznie istniejących książek – nawet jeśli wygrają pod względem ilościowym. Każda książka, którą się bierze do rąk, wygląda inaczej, jest inna w dotyku. Wszystkie pliki na czytnik są takie same.

Pewien pisarz powiedział kiedyś: Niektórzy uważają, że życie to jest to; a ja jednak wolę czytanie. Ja natomiast uważam, że życia i czytania nie da się rozdzielić. Kiedy czytamy wspaniałą książkę, nie uciekamy od życia, ale głębiej się w nie zanurzamy. Tak naprawdę pogłębiamy rozumienie jego niuansów4, jego paradoksów5, radości, bólu i prawdy. Życie i czytanie trwają w symbiozie. A jedynym doskonałym symbolem tego poważnego zadania, jakim okazuje się odkrywanie świata poprzez wyobraźnię i odkrywanie samego siebie, jest drukowana książka.

Na podstawie: Julian Barnes, Życie wśród książek, czyli udręki bibliofila, tłum. Magda Heydel, „Gazeta Wyborcza”, 29–30 września 2012.

1 Reglamentowany – regulowany, ograniczany.
2 Antykwariat – sklep, w którym można sprzedać lub kupić używane książki.
3 Elektroniczny czytnik książek (czytnik e-booków, e-czytnik) – przenośne urządzenie umożliwiające czytanie książek w wersji elektronicznej.
4 Niuans – drobna, subtelna różnica, ledwie dostrzegalna zmiana.
5 Paradoks – sprzeczność z tym, co jest oczywiste lub takie się wydaje.

Zadanie 12. (0–1) Która informacja dotycząca dzieciństwa bohatera tekstu jest fałszywa? Zaznacz P – prawda – lub F – fałsz we właściwym miejscu.

Rodzice nauczyli go szacunku do książek.

This movie requires Flash Player 9

Jego rodzina utrzymywała się ze sprzedaży książek.

This movie requires Flash Player 9

Ograniczony dostęp do telewizji przyczynił się do rozwoju jego zainteresowań literaturą.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 13. (0–1) Wskaż właściwe uzupełnienie zdania podanego poniżej. Wpisz literę A, B albo C.

Z treści trzeciego akapitu wynika, że antykwariaty były dla Juliana Barnesa _____.

A. marnymi namiastkami księgarni
B. skarbnicami starych książek
C. muzealnymi ekspozycjami starodruków

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 14. (0–1) To dzięki nim [książkom] po raz pierwszy zdałem sobie sprawę, że istnieją jakieś inne światy poza moim własnym; dzięki nim po raz pierwszy wyobraziłem sobie, jak by to było, gdybym był kimś innym.

Wskaż wypowiedź, która zawiera podobną myśl, co przytoczony powyżej fragment tekstu.

A. Kto czyta, żyje wielokrotnie, kto zaś z książkami obcować nie chce, na jeden żywot jest skazany.
B. Telewizja to tylko zastępcza rozrywka dla mózgu, kto nie czyta, ten właściwie nie potrzebuje już głowy, nie mówiąc oczywiście o wyobraźni i fantazji.
C. Książki są najlepszym przyjacielem człowieka, ponieważ czytamy je tylko wtedy, kiedy mamy na to ochotę, a one milczą, kiedy myślimy o czymś innym.
D. Z książkami jest tak jak z ludźmi: bardzo niewielu ma dla nas ogromne znaczenie, a reszta po prostu ginie w tłumie.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 8. (0–1) Dokończ poniższe zdanie – wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych. Zdarzenie ze strzelcem spowodowało, że

A. stosunki między ptakami się nie zmieniły.
B. opinia orła o sowie się potwierdziła.
C. relacje między ptakami się pogorszyły.
D. zdolności sowy zostały docenione przez orła.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 9. (0–1) Które powiedzenie zawiera myśl podobną do morału wynikającego z bajki? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

A. Nie ma nic gorszego nad udawanie dobroci.
B. Bywa, że i w słabości czasem siła tkwi.
C. Poznać po mowie, co kto ma w głowie.
D. Nie chwal dnia przed zachodem słońca.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 10. (0–1) Oceń poprawność stwierdzeń zamieszczonych w tabeli. Utwór ORZEŁ I SOWA jest bajką, ponieważ

1. bohaterowie zwierzęcy reprezentują określone typy ludzkie.
2. ze zwięźle opisanego zdarzenia wynika pouczający wniosek.
3. występujące w nim postaci są szczegółowo scharakteryzowane.
4. wypowiedzi postaci są zapisane w formie mowy zależnej.

Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
A. Tylko stwierdzenie 1. jest poprawne.
B. Tylko stwierdzenia 1. i 2. są poprawne.
C. Tylko stwierdzenie 2. jest poprawne.
D. Tylko stwierdzenia 3. i 4. są poprawne.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 11. (0–1) Oceń, czy poniższe informacje dotyczące funkcji wyrazów użytych w bajce ORZEŁ I SOWA są prawdziwe. Wybierz P, jeśli informacja jest prawdziwa, lub F – jeśli jest fałszywa.

1. Wtem – zapowiada nagły zwrot w akcji.

This movie requires Flash Player 9

2.Natychmiast – sygnalizuje szybkie następowanie po sobie zdarzeń.

This movie requires Flash Player 9

Przeczytaj tekst i wykonaj zadania 1.–6.

MÓJ ZAUŁEK

Mieszkanie, które wynajmuję w centrum Lagos1, jest ciągle okradane. Co prawda mógłbym sobie wybrać Ikoyi – bezpieczną i luksusową dzielnicę nigeryjskich bogaczy, Europejczyków i dyplomatów, ale jest to miejsce zbyt sztuczne, ekskluzywne, zamknięte i pilnie strzeżone. A ja chcę żyć w mieście afrykańskim, przy ulicy afrykańskiej, w afrykańskim domu. Jak inaczej mogę poznać to miasto? Ten kontynent?

W moim zaułku rzadko zadomowi się ktoś na dłużej. Ludzie, którzy się tu przewijają, to wieczni koczownicy miasta, wędrowcy błądzący w chaotycznych i zakurzonych labiryntach ulic. Wynoszą się szybko i znikają bez śladu, ponieważ nic właściwie nie mieli. Wszystko w ich życiu jest tymczasowe, płynne i kruche. Jest i nie jest. Nawet jeśli jest – to na jak długo? Ta wieczna niepewność sprawia, że sąsiedzi z mojego zaułka żyją w ciągłym zagrożeniu, w niesłabnącym strachu. Rzucili wiejską biedę i przywędrowali do miasta w nadziei, że będzie im lepiej. Kto znalazł tu swojego kuzyna, mógł liczyć, że ten go wesprze, że umożliwi mu jaki taki start. Ale wielu z tych wczorajszych wieśniaków nie znalazło nikogo z bliskich, żadnego współplemieńca. Często nawet nie rozumieli języka, który słyszeli na ulicy, nie wiedzieli, jak się rozpytać o cokolwiek. Żywioł miasta wchłonął ich, stał się ich jedynym światem, już nazajutrz nie umieli się z niego wydostać.

Zaczęli budować sobie jakiś dach nad głową, jakiś kąt, jakieś miejsce własne. Ponieważ ci przybysze nie mieli pieniędzy, bo właśnie udali się do miasta, aby je zarobić (tradycyjna wieś afrykańska nie znała pojęcia pieniądza), mogli tylko szukać dla siebie miejsca w dzielnicach slumsów2. To niezwykły widok – budowa takiej dzielnicy. Najczęściej władze miasta wyznaczają na ten cel tereny najgorsze – bagna, grzęzawiska albo nagie pustynne piaski. Na takich gruntach ktoś stawia pierwszy szałas. Obok – ktoś drugi. Potem – następny. Tak spontanicznie powstaje ulica. Naprzeciw niej posuwa się inna ulica. Kiedy spotkają się – utworzą skrzyżowanie. Teraz te ulice zaczną rozchodzić się, kluczyć, rozgałęziać. Tak powstanie dzielnica. Na razie ludzie zdobywają materiał. Nie sposób dojść – skąd? Wykopują spod ziemi? Ściągają z obłoków? W każdym razie to pewne, że ta rzesza bez grosza niczego nie kupuje. Na głowach, na plecach, pod pachą znoszą kawałki blachy, desek, dykty, plastiku, tektury, karoserii, skrzynek i to wszystko składają, montują, zbijają i zlepiają w coś pośredniego między budą i szałasem, którego ściany układają się w spontaniczny arcybarwny, slumsowy kolaż3. Żeby było na czym spać, bo często podłoga to grząskie bagno albo ostre kamienie, wykładają owo pomieszczenie trawą słoniową, liśćmi bananowymi, rafią4 czy słomą ryżową. Te dzielnice, te monstrualne afrykańskie papier-mâché5, są zrobione naprawdę z byle czego i to one, a nie Manhattan6 czy paryska Défence7, są najwyższym wytworem ludzkiej wyobraźni, pomysłowości i fantazji. Całe miasta postawione bez jednej cegły, metalowego pręta, metra kwadratowego szyby!

Na podstawie: Ryszard Kapuściński, Heban, Warszawa 1999.

1 Lagos – największe miasto w Nigerii.
2 Slumsy – w wielkim mieście dzielnica zamieszkana przez najuboższych.
3 Kolaż – kompozycja plastyczna z różnych materiałów i tworzyw (np. druków, fotografii, piasku, słomy).
4 Rafia – włókno otrzymywane z liści palmowych.
5 Papier-mâché – masa papierowa z domieszką kleju, gipsu i krochmalu używana do wyrobu opakowań, dekoracji, zabawek itp.
6 Manhattan – najdroższa dzielnica Nowego Jorku.
7 La Défence – nowoczesna dzielnica Paryża.

Zadanie 1. (0–1) Dokończ poniższe zdanie – wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych. Autor nie zdecydował się zamieszkać w Ikoyi, ponieważ

A. nie mógłby tam poznać prawdziwej kultury afrykańskiej.
B. nie chciał, aby jego mieszkanie było ciągle okradane.
C. uważał, że jest to dla niego miejsce niezbyt bezpieczne.
D. nie byłoby go stać na mieszkanie w luksusowej dzielnicy.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 2. (0–1) Które stwierdzenie, dotyczące mieszkańców zaułka, jest sprzeczne z tekstem? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

A. Czują się zagubieni w miejskim żywiole.
B. Nie są w stanie przewidzieć swojej przyszłości.
C. Przybycie do miasta daje im gwarancję poprawy losu.
D. Pomoc bliskiej osoby może ułatwić im osiedlenie się w mieście.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 3. (0–1) Wybierz odpowiedź A albo B i jej uzasadnienie spośród 1–3. Opisując w trzecim akapicie budowę slumsów, reportażysta używa przede wszystkim czasu

2014_jp_3

A. (A1)      B. (A2)     C. (A3)      D. (B1)      E. (B2)      F. (B3)

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 4. (0–1) Dokończ poniższe zdanie – wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych. Tekst MÓJ ZAUŁEK jest przykładem reportażu, ponieważ autor

A. odtwarza przebieg opisywanych zdarzeń, cytując relacje uczestników.
B. formułuje na podstawie faktów tezę, którą potem uzasadnia argumentami.
C. opisuje sytuacje, których był naocznym świadkiem lub uczestnikiem.
D. poddaje w nim szczegółowej analizie sytuację gospodarczą i polityczną kraju.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 5. (0–1) Oceń, czy poniższe informacje dotyczące funkcji pytań w pierwszym akapicie tekstu są prawdziwe. Wybierz P, jeśli informacja jest prawdziwa, lub F – jeśli jest fałszywa.

1. Podkreślają przekonanie autora o słuszności wyboru miejsca zamieszkania.

This movie requires Flash Player 9

2. Nadają wypowiedzi zabarwienie emocjonalne.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 6. (0–1) Dokończ poniższe zdanie – wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych. W wypowiedzeniu kończącym tekst – Całe miasta postawione bez jednej cegły, metalowego pręta, metra kwadratowego szyby! – autor wyraża

A. podziw dla ludzkiej zaradności.
B. troskę o bezpieczeństwo lokatorów.
C. niewiarę w wytrzymałość konstrukcji.
D. współczucie dla mieszkańców slumsów.

This movie requires Flash Player 9

Przeczytaj teksty i wykonaj zadania 16.–21.

Osoby, które mają pytania dotyczące poprawności i użycia języka, mogą skorzystać z pomocy ekspertów z internetowych poradni językowych. Poniżej przedstawiono dwa zapytania internautów i odpowiedzi udzielone na nie przez profesorów językoznawców.
12.04.2007
Biel we frazeologii
Panie Profesorze,
zastanawiam się nad paroma związkami z nazwą barwy białej, mianowicie: biała broń, biała gorączka, białe tango i biały wiersz. Czym jest umotywowane użycie tego właśnie koloru w tych zwrotach? Z góry dziękuję za odpowiedź.
Ola

Pani Olu,
kolory mają mnóstwo, częściowo tylko motywowanych kulturowo, odniesień. Białość jest przywoływana dla zaznaczenia czystości, więc czasem i braku czegoś (biały bywa związany z poczuciem braku barwy, z pustym miejscem). Wiąże się także z męskością (ale i dziewiczością, niewinnością), żałobą (ale i radością, świętem), odmiennością (albinos1 jest odmienny, rzadki – stąd biały kruk) lub odwrotnością sytuacji. Czasem można dopatrzyć się związku z barwą fizycznie występującą. Istotnie, broń biała ma lśniące biało ostrza, nie smoli też jak palna. Do białości rozpala się żelazo, więc biała gorączka może być większa niż czerwona. Do białego tańca (walca najczęściej, ale i tanga) to panie proszą panów, nie na odwrót (nb.2 biały mazur to akurat ostatni taniec nad ranem), a biały wiersz nie ma tego, co ma rymowany: rymów mianowicie. Ale często przywołanie kolorów: białego, czarnego, czerwonego, zielonego, błękitnego – okryte jest mgłą językowej tajemnicy.
Pozdrawiam
– prof. Jerzy Bralczyk

1 Albinos – człowiek lub zwierzę dotknięte albinizmem, który objawia się białością skóry, włosów lub piór.
2 Nb. – skrót od notabene, co znaczy: w dodatku, nawiasem mówiąc.

3.12.2008
Rzuciło mi się – gdzie?
Dzień dobry, rozmawiając z koleżanką, wymsknęła mi się fraza rzuciło mi się w uszy i zaraz zareagowałam: czy może się coś rzucić w uszy? Jeśli nie, to jakim powiedzeniem można ową frazę zastąpić?
Serdecznie dziękuję.

Standardowa forma tego zwrotu to coś komuś rzuciło się w oczy („coś dało się komuś łatwo zauważyć”). O rzucaniu się w uszy można mówić w ramach gry językowej, np. w rozmowie:
„No, oczywiście, wszystkim nam tu się rzucił w oczy, a raczej w uszy, zespół, w którym pan śpiewa”. Bliskoznaczne zwroty z uchem brzmią inaczej: coś obiło się komuś o uszy lub coś wpadło komuś w ucho.
Nawiasem mówiąc, „rozmawiając z koleżanką, wymsknęła mi się fraza…” to podręcznikowy przykład niewłaściwie zbudowanego zdania z imiesłowem. Powinno być: „rozmawiając z koleżanką, powiedziałam mimochodem…” albo „kiedy rozmawiałam z koleżanką, wymsknęła mi się fraza…”.
– prof. Mirosław Bańko

Zadanie 16. (0-1) Oceń, czy poniższe informacje dotyczące wypowiedzi profesora Jerzego Bralczyka są prawdziwe. Wybierz P, jeśli informacja jest prawdziwa, lub F, jeśli jest fałszywa.

Wypowiedź zawiera informację o tym, że przymiotnik biały występujący w związkach frazeologicznych jest rozmaicie kojarzony w różnych kulturach.

This movie requires Flash Player 9

Aby wyjaśnić znaczenie związku frazeologicznego, w którym występuje nazwa koloru, należy odwołać się do historii języka.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 17. (0-1) Dokończ poniższe zdanie – wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych. „Osobliwość, cenny okaz, unikat” to

A. biały kruk. B. biała plama. C. biała gorączka. D. białe szaleństwo.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 18. (0-1) Dokończ poniższe zdanie – wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych. Z wyjaśnienia zamieszczonego na stronie internetowej poradni językowej wynika, że zwrot „rzuciło mi się w uszy” jest

A. typowy dla polskiej frazeologii.
B. często nadużywany przez rozmówców.
C. charakterystyczny dla języka muzyków.
D. dopuszczalny w szczególnych sytuacjach językowych.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 19. (0-1) Dokończ poniższe zdanie – wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych. Profesor Mirosław Bańko dostrzegł w pytaniu internautki błąd wynikający z

A. niepoprawnej budowy zdania.
B. niewłaściwego stylu wypowiedzi.
C. użycia wyrazu w niewłaściwym znaczeniu.
D. zastosowania niepoprawnego związku frazeologicznego.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 20. (0-1) Wskaż właściwe uzupełnienie zdania podanego poniżej. Wpisz literę A, B albo C.

Sformułowanie podręcznikowy przykład niewłaściwego użycia… oznacza błąd, który jest _____.

A. charakterystyczny wyłącznie dla wypowiedzi uczniowskich
B. popełniany tylko przez autorów publikacji edukacyjnych
C. typowy, często spotykany w wypowiedziach wielu osób

This movie requires Flash Player 9

Przeczytaj tekst i wykonaj zadania 12.–15.

O ŻYWOCIE LUDZKIM

Fraszki to wszytko, cokolwiek myślemy,
Fraszki to wszytko, cokolwiek czyniemy.
Nie masz na świecie żadnej pewnej rzeczy,
Próżno tu człowiek ma co mieć na pieczy1.
Zacność, uroda, moc, pieniądze, sława,
Wszystko to minie jako polna trawa.
Naśmiawszy sie nam i naszym porządkom,
Wemkną nas w mieszek, jako czynią łądkom2.

Jan Kochanowski, Fraszki, Wrocław 1998.

1 Mieć na pieczy – dbać, troszczyć się, zabiegać o coś.
2 Wemkną nas w mieszek, jako czynią łądkom – wrzucą nas do worka jak kukiełki po przedstawieniu.

Zadanie 12. (0-1) Dokończ poniższe zdanie – wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych. Postać mówiąca uważa, że wszystko, co człowiek myśli i czyni, jest

A. istotne.     B. ulotne.     C. trwałe.     D. płytkie.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 13. (0-1) W którym przykładzie słowo fraszka znaczy to samo, co w utworze Jana Kochanowskiego O ŻYWOCIE LUDZKIM? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

A. Rozrzuconych parę strojów kobiecych, komnata pełna fraszek ładnych, lekkich i wonnych zdawały się świadczyć, że tu niewiasta jakaś mieszka.
B. We wdzięcznych, dowcipnych fraszkach wypowiada Kochanowski szczerze, co czuje i myśli.
C. Był to bardzo ładny gabinet, błyszczący od zwierciadeł i napełniony mnóstwem kosztownych fraszek.
D. Post, milczenie – wszystko fraszka, / Straży przy mnie nie postawi. / Ale potwór nie igraszka. / Czart – nie Papkin go przystawi.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 14. (0-1) Spośród podanych niżej powiedzeń wybierz to, którego sens jest zgodny z przesłaniem fraszki O ŻYWOCIE LUDZKIM.

A. Używaj świata, póki służą lata.
B. Każdy ma to, na co sobie zasłużył.
C. Wszystko przeminie, sława nie zginie.
D. Wszystko głupstwo wobec przemijania.

This movie requires Flash Player 9

Zadanie 15. (0-1) Oceń, czy poniższe informacje dotyczące utworu O ŻYWOCIE LUDZKIM są prawdziwe. Wybierz P, jeśli informacja jest prawdziwa, lub F, jeśli jest fałszywa.

W utworze porównano człowieka do kukiełki.

This movie requires Flash Player 9

Postać mówiąca, wypowiadając się w pierwszej osobie liczby mnogiej, pokazuje wspólnotę swojego losi i losu odbiorców wiersza.

This movie requires Flash Player 9