Egzamin gimnazjalny 2012 16-19

Egzamin gimnazjalny 2012

SUPER-, MINI-

Wejście do polszczyzny obcych z pochodzenia cząstek typu a-, anty-, eks-, ekstra-, mini-, super-, ultra- oceniamy jako bardzo istotne wzbogacenie naszego języka. Trudno już sobie nawet wyobrazić nasze porozumiewanie się bez takich wyrazów, jak aspołeczny, antypo-wieść, antytalent, eks-król, eks-minister, ekstraklasa, minispódniczka, minichoinka, superau-tomat, supermocarstwo, ultradźwięk, ultrafiolet itp.

Czy jednak nie za bardzo urzekły nas dwie spośród tych cząstek, a mianowicie mini- i su-per-? Oto z coraz większym niepokojem obserwuję, jak zapominamy o możliwości wymiennego używania określeń krótki, mały, drobny, nieduży, niewielki, mikroskopijny, niepozorny.

Wszystkie one wyparte zostały przez wszechwładne mini-: niewielki lokal gastronomiczny koniecznie musi się nazywać Mini, na konferencjach prosi się o wygłoszenie minireferatu, a nawet w książkach językoznawczych nagłówek słowniczek, który przecież dzięki przyrost-kowi -ek informuje o niewielkiej objętości danego leksykonu, też zaopatruje się w zbędne mini-.

Coraz rzadziej też, niestety, słyszę różnorodne pozytywne określenia chłopców i dziewcząt: miły, ujmujący, grzeczny, wesoły, koleżeński, sympatyczny, przystojny, elegancki, dżen-telmeński, szarmancki, ładna, modna, szałowa, urocza, miła, śliczna, piękna. Zamiast nich pojawia się wszędzie monotonne super-: superchłopak, superfacet, superbabka, superfacetka.

Pamiętajcie: stopień zróżnicowania używanych form jest miarą Waszej sprawności językowej, jest także miarą bogactwa stylistycznego Waszego ojczystego języka.

Na podstawie: Jan Miodek, Ojczyzna polszczyzna dla uczniów, Warszawa 2007.

16. W tytule tekstu Jana Miodka zostały zastosowane

A. archaizmy.
B. wyrazy gwarowe.
C. zapożyczenia.
D. terminy naukowe.

This movie requires Flash Player 9

17. Którymi wyrazami, zgodnie z normą wzorcową, można wypełnić lukę w zdaniu?

1. nadzwyczaj 2. nienormalnie 3. ekstra 4. wyjątkowo 5. strasznie

Jaś szybko uczy się matematyki. Małgosia mówi o nim nauczycielce, że jest superzdolny. Lepiej powiedzieć, że Jaś jest ………………………………….. zdolny.
Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

A. 1 i 4
B. 2 i 3
C. 4 i 5
D. 2 i 4

This movie requires Flash Player 9

18. Dlaczego, według autora, niewłaściwe jest dodawanie cząstki mini- do takich wyrazów, jak słowniczek, autko?

A. Łączenie cząstki mini- z rzeczownikami jest błędem językowym.
B. Dodana cząstka powtarza znaczenie formantu słowotwórczego.
C. Wskazane jest używanie określeń synonimicznych do cząstki mini-.
D. Wyrazy z cząstkami zapożyczonymi mogą być niezrozumiałe dla odbiorców.

This movie requires Flash Player 9

19. Aby nadać wyrazom znaczenie „mały”, „o niewielkim rozmiarze”, używa się formantów

A. -isko, -idło, -ydło.
B. -na, -anka, -owa.
C. -arz, -iciel, -ec.
D. -ik, -ek, -ka.

This movie requires Flash Player 9

Dodaj komentarz