Egzamin gimnazjalny 2006 9-13

Egzamin gimnazjalny 2006

Mają we zwyczaju bracia mniejsi(1) pościć w niektóre dni roku, wtedy to nie jedzą po klasztorach mięsa; kiedy jednakże znajdą się w podróży, z racji tego, że żyją z jałmużny, mogą jeść, co przed nich postawią.

Tak więc, podróżując, natknęli się dwaj bracia z onego zakonu w gospodzie na pewnego kupca, który zasiadł z nimi przy jednym stole, na który przyniesiono, z racji, że uboga to była gospoda, jedno tylko pieczone kurczę; kupiec, widząc, że kurczęcia mało dla niego, zwrócił się do zakonników i rzekł:
– Jeśli mnie pamięć nie myli, żadną miarą nie jadacie w waszym zakonie mięsa w te dni.

Na które to słowa musieli bracia, z racji reguły(2), nie wdając się w dyskurs, odpowiedzieć, że prawdę rzekł; tak tedy spełniło się, czego kupiec pragnął, i zjadł kurczę, a bracia, jak umieli, tak musieli sobie poradzić. Po takiej uczcie trzej biesiadnicy udali się w drogę razem, a uszedłszy kawał drogi i natrafiwszy na rzekę szeroką i głęboką, jako że pieszo podróż odbywali – bracia z racji ubóstwa, a kupiec skąpstwa – wypadało, żeby jeden z braci, którzy bosi(3) byli, przeniósł na plecach owego kupca; tak tedy jeden z nich dawszy mu do potrzymania sandały, wsadził go sobie na plecy.

Stało się, że gdy brat ów znajdował się na środku rzeki, przypomniał sobie o regule zakonnej, a zatrzymawszy się w tym trudzie świętego Krzysztofa(4), podniósł głowę w stronę kupca, co mu ciężył, i rzekł:
– Powiedz mi, nie masz ty czasem ze sobą pieniędzy?
– Jakże by – odrzekł kupiec – czyżbyście sądzili, że taki kupiec jak ja podróżuje bez pieniędzy?!
– Biedny ja – rzekł zakonnik – reguła zabrania nam nosić przy sobie pieniądze!

I wrzucił kupca do rzeki. Kupiec uznawszy, że wyrządzony braciom despekt(5) pomścili w ucieszny zaiste sposób, z wesołym śmiechem, spokojnie, poczerwieniawszy ze wstydu, zemstę oną zniósł.

Leonardo da Vinci, Krotochwila(6), jaką zakonnik jeden wyrządził kupcowi pewnemu, tł. L. Staff, [w:] Dawna nowela włoska, Warszawa 1969.

1 bracia mniejsi – franciszkanie
2 reguła – tu: zbiór norm postępowania ustalonych dla zakonników przez założyciela zakonu i potwierdzonych przez papieża lub biskupa
3 bosi – niektórzy zakonnicy zgodnie z surową regułą zakładali sandały na bose stopy
4 święty Krzysztof – patron podróżnych; trudnił się przenoszeniem ludzi przez rzekę; jednym z przenoszonych miał być kilkuletni Chrystus [Krzysztof = Christophoros ‘niosący Chrystusa’]
5 despekt – obraźliwe lub lekceważące zachowanie wobec kogoś; obraza
6 krotochwila – tu: krótki utwór o charakterze żartobliwym, operujący głównie komizmem sytuacyjnym

9.  Kupiec, aby osiągnąć cel, odwołał się do

A. uczuć zakonników.
B. swego samopoczucia.
C. norm społecznych.
D. reguły zakonnej.

This movie requires Flash Player 9

10.  Wyrażenie: trud świętego Krzysztofa oznacza w tekście krotochwili

A. przenoszenie kupca przez rzekę.
B. przenoszenie bagażu przez rzekę.
C. przeprawę zakonników przez rzekę.
D. przeprawę kupca przez rzekę.

This movie requires Flash Player 9

11. Przedmiotem kpiny w krotochwili jest

A. wygląd kupca.
B. wygląd zakonnika.
C. postawa zakonnika.
D. postawa kupca.

This movie requires Flash Player 9

12. Które powiedzenie najtrafniej ilustruje zdarzenie przedstawione w tekście powyżej?

A. Kto mieczem wojuje, od miecza ginie.
B. Niósł ślepy kulawego.
C. Wszystkie drogi prowadzą do Rzymu.
D. Syty głodnego nie zrozumie.

This movie requires Flash Player 9

13. Autor Krotochwili, jaką zakonnik jeden wyrządził kupcowi pewnemu jest znany przede wszystkim jako

A. bajkopisarz epoki starożytnej.
B. szesnastowieczny dramaturg.
C. malarz przełomu XV i XVI wieku.
D. malarz przełomu XVI i XVII wieku.

This movie requires Flash Player 9

Leave a Reply